Onlangs was ik met mijn vrouw op vakantie in Engeland. Eenmaal weer thuis vroeg ik me af of de naam Drost ook in Engeland voor komt. Een paar zoekopdrachten en ik stuitte al snel op een interessante pater: de man van het vriendelijk zwijgen.
Hubertus Balthasar Drost
In het tijdschrift ‘De Witte Paters’ (nr. 6, 1959) trof ik een indrukwekkend In memoriam aan over het leven van de uit Friesland afkomstige pater Hubertus Balthasar Drost. Leest u maar.
Gegevens
Eerst enkele gegevens over onze naamgenoot. Hubertus Balthasar Drost (ook wel: Hubertus Balthazar Drost) werd geboren op 20 mei 1874 in Harlingen, zoon van Franciscus Drost (1837-1914) en Catharina ten Burg. Hij overleed op 2 augustus 1959 en was op dat moment 84 jaar oud. Als pater had hij geen nakomelingen. Bij zijn overlijden werd deze tekst gepubliceerd.
stam Harlingen, red]
Mooi in deze rouwtekst is de (verouderde) term: Heeroom. Een heeroom is een oom die rooms-katholiek priester is. Het woord is ontstaan omdat priesters in het verleden de aanspreektitel ‘heer’ kregen; een oom die priester was werd zo een ‘heer-oom’. De term komt uit de tijd dat het gebruikelijk was dat een familielid intrad in het klooster of het priesterschap.
Daarnaast valt in de tekst het woord telegram op. Vroeger was een telegram een geschreven, uiterst kort bericht dat via de telegraaf werd verstuurd. Het was de snelste manier om vóór de komst van de telefoon, fax of e-mail met spoed internationale of landelijke berichten te versturen. In de jaren zeventig werkte ik als student bij de PTT en kreeg geregeld een week telegrammendienst toegewezen. Je moest dan de hele dag op het postkantoor paraat zijn om direct binnengekomen telegrammen weg te brengen (en ook andere klussen). Nu is Telegram vooral een platform vergelijkbaar met X (voorheen: Twitter).
Werkzame leven
Op de website de Stichting Archief en Documentatiecentrum voor R.K. Friesland staat dat pater Drost in zijn werkzame leven actief was als leraar filosofie te Boxtel (1900); medewerker propaganda te Quebec (1901); missionaris in Oeganda (1907); medewerker missieprocuur te Mombasa (1912); leraar Klein Seminarie in Engeland (1914); missionaris te Entebbe (1915) en te Lac Albert (1922); leraar Groot Seminarie te Katigondo (1925); medewerker propaganda te Schotland (1930-?).
N.b. Er worden op de genoemde website worden meer Drosten genoemd, onder andere twee zussen van Hubertus Balthazar die ook ingetreden zijn.
Pater Drost (bron: Annalen der
Afrikaansche missiën,
jaargang 39, no. 3, 1922)
Een eerste blik toont een man met een keurig onderhouden snor en baard. Ook de rozenkrans is zichtbaar.
Wereldburger
Terug naar het In memoriam. De Witte Paters, voluit Sociëteit van Missionarissen van Afrika, is een Gemeenschap binnen de Rooms-Katholieke Kerk. De naam ‘Witte Paters’ komt van de witte, Arabische klederdracht die de missionarissen droegen, samen met een rozenkrans rond de hals. De Witte Paters moesten zich de taal en de gewoontes van de Afrikanen eigen maken en respect tonen voor hun cultuur en geloofsovertuiging. De voornaamste instructies om de geloof bij de Afrikaanse bevolking succesvol te verkondigen waren: ‘U spreekt hun taal, u eet zoals zij, u kleedt u zoals zij’.
Uit het In memoriam blijkt dat onze naamgenoot een echte wereldburger was. Hij woonde en werkte lange tijd in allerlei landen en in verschillende werelddelen. Hij overleed in Engeland.
In de voorlaatste zin van de levensbeschrijving staat: ‘…de vriendelijkheid van zijn zwijgen.’ Dat is een uitspraak om even op te kauwen. Ik had die nog nooit gehoord of gelezen. Hoe doe je dat, vriendelijk zijn in het zwijgen?
In negatieve zin kan ik me er wel wat bij voorstelen: bewust iemand negeren of doodzwijgen om de ander te straffen of te manipuleren. Die vorm van zwijgen is zeer schadelijk en kan leiden tot emotionele mishandeling. Een ander voorbeeld van ‘negatief zwijgen’ is zwijgen uit frustratie. Terwijl je eigenlijk je grenzen zou moeten aangeven houd je je mond.
De manier waarop je zwijgt (bijvoorbeeld een open en warme blik in of een kille en strakke houding) maakt nogal wat uit en is bepalend of de stilte als vriendelijk of als afwijzend wordt ervaren.
Vriendelijk zijn in je zwijgen kan. Het is in veel situaties zelfs een liefdevolle en respectvolle keuze. Het hangt er vanaf wat de intentie is achter de stilte. Wanneer is zwijgen vriendelijk? Als je de ander daarmee ruimte geeft. Door af te wachten geef je de ander de ruimte om zijn verhaal te doen. Ook helpt het om de rust te bewaren en niet de confrontatie aan te gaan of energie te verspillen in een nutteloze discussie. Ten slotte kan empathie tonen een sterke vorm van vriendelijk zwijgen zijn. Soms is er geen reactie nodig en is ‘er zijn’ voldoende en zwijgend luisteren een grootse vorm van steun.
Filosofie
De vriendelijkheid van zwijgen is een mooie uitdrukking voor een oud idee: dat zwijgen niet alleen een gebrek aan spreken is, maar een actieve, zorgzame houding kan zijn. Zwijgen kan ruimte geven, beschermen, respect tonen of zelfs meer zeggen dan woorden. De filosoof Wittgenstein zegt daarover: ‘Waarover men niet spreken kan, daarover moet men zwijgen.’ Voor hem is zwijgen geen zwakte, maar intellectuele eerlijkheid. Een andere filosoof, Heidegger, beschrijft zwijgen als een diepere vorm van spreken. Authentiek zwijgen is niet hetzelfde als niets zeggen; het is een manier van luisteren en aanwezig zijn. Nog een andere filosoof, Levinas, zegt dat zwijgen een erkenning is van het mysterie van de ander, een weigering om de ander te reduceren tot begrippen en daarmee een teken van respect. Voor de mystieke denker Meister Eckhart ten slotte was God eerder in stilte dan in woorden te vinden.
De vriendelijkheid van zwijgen is geen vanzelfsprekendheid — het is een deugd die afhangt van intentie en situatie.
Wim Drost – Ede
Verwantschap tussen Hubertus Balthazar Drost, geb. te Harlingen op 5 sep 1844 (2e rij, tweede van rechts) zie het artikel ‘Wat hebben Drosten met Zouaven te maken?’ in Jaargang 35, nummer 1 – maart 2026 van het Mededelingenblad en Hubertus Balthazar Drost, geb. te Harlingen op 20 mei 1874 (3e rij, vierde van rechts)